Geen herstel
Met de opname van 1,3 miljoen m² aan kantoorruimte in 2010 is er geen herstel zichtbaar. Er komen nog weinig kantoorgebruikers in beweging. Veel huurders richten zich door forse bezuinigingsrondes op relocatie, concentratie en inkrimping. Mede hierdoor loopt het aanbod op tot 7,1 miljoen m², een record.

Tophuurprijzen stabiliseren
De tophuurprijzen van de kantorenmarkt bleven vorig jaar in de meeste steden stabiel. De tophuurprijzen in Nederland liggen rond de € 325,-/m². Wel zijn de incentives toegenomen. Door het hoge kantorenaanbod hebben gebruikers een sterke onderhandelingspositie.

Kantorengebruik onder druk
De kantorenmarkt verandert steeds meer in een vervangingsmarkt. Een ander gebruik van kantoorruimte als gevolg van bijvoorbeeld het ‘nieuwe werken’ zorgt voor een permanente druk op het gebruik. Als de markt zich niet aanpast, zal dit leiden tot een verdere ontwrichting van vraag en aanbod.

Winst door regionale aanpak
Niet heel Nederland heeft te maken met een grote kantorenleegstand. De leegstand concentreert zich vooral in een beperkt aantal gemeenten en stedelijke regio’s. Op korte termijn kan dus de meeste winst worden behaald door een regionaal gedifferentieerde leegstandsaanpak. Ongeveer twintig gebieden bevatten samen bijna tweederde van de totale leegstand.

Draagvlak bij stakeholders
Op lange termijn is een meer gecoördineerde aanpak nodig. Veel partijen beseffen dit. Het rijk, provincies, gemeenten en brancheverenigingen maakten een gezamenlijk plan van aanpak tijdens de ‘Kantorentop’.De uitvoering daarvan vergt een lange adem.

Andere kijk nodig
Doordat nieuwe gebouwen blijven verrijzen en tegelijk onvoldoende aan de markt wordt onttrokken, stijgt de leegstand nog steeds. De nieuwbouw past zich aan, maar dan nog neemt het aantal meters de komende jaren toe. Er is daarom een andere kijk nodig op sloop en transformatie. Daar wringt de schoen. Voor sloop is in Nederland geen ‘laaghangend fruit’. Er ligt voor alle partijen daarom een uiterst lastige opgave.